عضویت در تلگرام

حکم حجر و رفع آن

20 | امتیاز: 5 از 5

حجر چیست؟

معنی لغوی حجر به ممانعت و بازداشتن فردی از انجام دادن کاری باز می گردد. در حقوق نیز، فردی مشمول حکم حجر می شود که نتواند به طور مستقل از حقوق مدنی خود دفاع نماید. حجر در یک دسته بندی کلی بر دو نوع است. نوع اول حجر عام است که فرد محجور، در هیچ یکی از حقوق مدنی خود نمی تواند وارد شود. به طور مثال، فرد مجنون، محجور عام به حساب می آید. نوع دوم، حجر خاص است که برخی از موارد برای فرد محجور منع شده است. مانند حجر سفیه که تنها در امور مالی نمی تواند تصرف نماید.

در بررسی قانون حجر و موارد آن، محجور به سه دسته تقسیم می شود:

  • صغار
  • افراد غیر رشید
  • مجانین

این افراد ممنوعیت تصرف در اموال و حق و حقوق مدنی خود را دارند. ممنوعیت قانونی افراد محجور، به دلیل حمایت قانون از آنها به وجود آمده است.

دسته بندی های دیگر حکم حجر

حجر، به جز موارد حجر عام و حجر خاص، به دو صورت دیگر می تواند دسته بندی شود:

الف) حجر حمایتی و حجر سوء ظنی

مفاهیم حجر حمایتی و حجر سوء ظنی دقیقا در مقابل یکدیگر قرار دارند. حجر حمایتی، به حمایت قانونگذار از فرد محجور در مقابل آسیب دیگران اطلاق می گردد. اما حجر سوء ظنی، از دیگران در مقابل آسیب های احتمالی فرد محجور حمایت می کندو مانند حجر تاجر ورشکسته که به دلیل حمایت قانون از بستانکاران صورت می پذیرد.

ب) حجر قانونی و حجر قضایی

حضانت

حجر قانونی مستقیما از سوی قانون بر افراد محجور اعمال می شود.

اما حجر قضایی با دستور دادگاه بر فرد وارد می شود. حجر افراد ورشکسته نمونه ای حجر قضایی در قانون حجر است.

ج) حجر بر مبنای فقدان اراده و نقص اراده:

حجر فرد مجنون مبتنی بر فقدان اراده است و حجر صغیر ممیز یا سفیه بر مبنای نقص اراده می باشد.

د) حجر مالی و غیر مالی

محجورین سفیه فقط در امور مالی دارای ممنوعیت می باشند اما افراد محجور ضغیر و مجنون در تمام امور ممنوعیت دخالت دارند.

ه) حجر محدود به زمان و عدم محدود به زمان

مبانی حقوقی رفع حجر از صغار

حکم حجر در واقع همان حکمی است که با استناد به آن، دادگاه حکم محجوریت را برای فرد محجور صادر نموده و برای وی اقدام به تعیین قیم نماید. همچنین دادگاه می تواند به جز قیم، یک یا چند ناظر را جهت نظارت بر کار قیم تعیین نماید.

هرگاه فرد از حالت حجر خارج شده و به اصطلاح حقوقی، واجد شرایط رشد بود، می تواند با مراجعه به دادگاه محل صدور حکم حجر، درخواست حکم رفع حجر را ارائه نماید. پس از بررسی دادگاه و اطمینان از سلامت کامل علقلی فرد، می تواند حکم رفع حجر را صادر نموده و اتمام قیومیت را بر فرد قیم ابلاغ نماید.

عزل و نصب قیم برای افراد محجور

دادگاه خانواده وظیفه دارد از طریق دادستان به شناسایی قیومین و نصب آنها برای افراد محجور بپردازد. دادستان مکلف است با مراجعه به دادگاه خانواده به معرفی افراد دارای صلاحیت قبول قیومیت فرد محجور بپردازد. رویه قانونی فعلی نیازی به اعلام خروج فرد از محجوریت ندارد و صرف صدور حکم رفع حجر به عزل قیم نیز منجر می شود. بنابراین نیازی به اعلام عزل قیم نمی باشد.

قانون امور حسبی، والدین فرد محجور را تا زمانی که وی شوهری نداشته باشد، مناسب ترین فرد برای قیومیت فرد محجور نسبت به دیگران می داند.

حدود اختیارات قیم در تصرف اموال محجور

افراد محجور توانایی و صلاحیت مداخله در امور مالی خود را ندارند. بنابراین برای اداره امور مالی آنها، فردی باید قیومیت آن ها را بر عهده بگیرد. در صورتی که فرد محجور دارای والدین (پدر یا مادر) در قید حیات باشد، آنها برای قیومیت فرد مقدم هستند. اما در صورتی که والدین فرد زنده نباشند یا فرد پس از رسیدن به رشد عقلی، دچار جنون شود، باید برای آنها قیم تعیین نمود. با تعیین قیم، مدیریت تمامی اموال و دارایی های فرد محجور به عهده وصی یا قیم وی خواهد بود اما قیم حق ندارد بدون اطلاع فرد مجنون و جهت مصارف شخصی، در اموال وی دخل و تصرف نموده یا مالک آنها شود.

صدور حکم رفع حجر

فرد متقاضی رفع حجر، می تواند به دادگاهی که حکم حجر را صادر نموده مراجعه کرده و ادعای خروج از حالت حجر یا به عبارتی ادعای رشد خود را مطرح نماید. با طرح این ادعا، دادگاه بررسی های لازم را انجام داده و پس از کسب تأییدیه پزشکی قانونی مبنی بر سلامت عقلی خواهان، دادگاه اقدام به صدور حکم رفع حجر می نماید. به موجب این حکم، قیومیت فرد نیز باطل شده و فرد توانایی این را دارد که در مورد امور خود، مستقلاً تصمیم بگیرد.

در واقع نظر پزشکی قانونی در زمینه احراز جنون یا عدم جنون فرد، به منزله نظر کارشناسی برای دادگاه است و تا زمانی که خلاف واقع نبودن آن برای دادگاه محرز نشود، دارای اعتبار است. در صورتی محقق قضیه، به خلاف نظر کارشناسی پزشکی قانونی برسد، این نظریه از اعتبار خارج می گردد. به طور معمول رئیس دادگاه علاوه بر نظر پزشکی قانونی از خود مجنون یا محجور نیز بررسی های لازم را به عمل می آورد.

قانون امور حسبی، زمان اعمال اثر حجر را به تاریخ صدور حکم حجر مرتبط دانسته است. اما در این زمینه اعلام نموده که در صورت اثبات علل حجر پیش از صدور حکم حجر، اثر حجر باید از زمان به وجود آمدن حجر مترتب شود.

در صورت بروز مشکل در دعاوی رشد، حجر و رفع حجر می توانید با وکیل خانواده مورد اطمینان خود در موسسه حقوقی پندار تماس گرفته و یا با ارسال فرم درخواست مشاوره، سؤالات خود را مطرح نمایید.

سوالات متداول
راه آسان تر برای ارتباط با ما