عضویت در تلگرام

تمکین و نشوز در روابط بین زوجین

15 | امتیاز: 3 از 5

تمکین و نشوز در روابط بین زوجین

اسلام و قانون اسلامی، به منظور بهبود روابط بین زن و مرد و جلوگیری از ابهامات احتمالی، وظایف و حقوق طرفین ازدواج، یعنی زن و مرد را تعیین نموده است و فردی که از این قوانین سرپیچی کند را ناشزه می نامند. معنی تمکین عمل کردن به وظایف زناشویی است که در مقابل آن نشوز قرار دارد. اصطلاح “تمکین و نشوز” در واقع در مورد زنان کاربرد دارد.

تمکین چیست؟

معنی کلمه تمکین در فرهنگ فارسی معین، فرمان بردن و به کسی فرمان بردن است و در فقه، تمکین یعنی اطاعت کلی زن از شوهر و برآوردن نیازهای زناشویی مرد و زن ناشزه یعنی زنی که بر عدم تمکین همسر اقدام نماید. دو واژه تمکین و نشوز همواره در مقابل هم قرار می گیرند.

زن ناشزه کیست؟

تمکین زن از شوهر به دو صورت است: تمکین عام و تمکین خاص. طبق ماده ۱۱۰۵ قانون مدنی، تمکین عام بر اطاعت زن از شوهر در موارد جاری زندگی به عنوان رئیس خانواده دلالت دارد و تمکین خاص در واقع همان تمکین جنسی شوهر است. بنابر تعاریف بالا، عدم تمکین زن منجر به حکم ناشزه بودن زن می شود.

شرایط عدم تمکین زوجه و عدم نشوز زن

در موارد فوق بیان کردیم که اگر زن بدون اجازه شوهر خانه را ترک کنید، حکم زن ناشزه برای وی صادر می شود. اما این مسأله مورد استثنایی دارد و آن در صورتی است که جان زن در خانه شوهر در خطر باشد. طبق ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی می تواند خانه را ترک کند و این زن، ناشزه محسوب نمی شود. با توجه به اینکه یکی از شرایط تمکین این است که زن در خانه مرد زندگی کند، بنابراین عدم تمکین در دوران عقد مفهومی ندارد و تمکین نکردن زن از شوهر در این دوران دلیل قانونی بر اثبات ناشزه بودن زن نیست.

یکی دیگر از موارد استثنای عدم تمکین زن از شوهر که مشمول معنی زن ناشزه نمی شود، این است که زن برای عدم تمکین دلیل موجهی ما

نند بیماری های مقاربتی داشته باشد.

از این موارد استثنا در قانون به عنوان موانع مشروع عدم تمکین یاد می شود.

طلاق زن ناشزه در قوانین تمکین و نشوز

اگر زن تمکین نکند، مرد می تواند از طریق دادگاه اقدام به ارائه اظهارنامه الزام به تمکین و الزام به تمکین زوجه نماید. از زمان به جریان انداختن دادخواست الزام به تمکین، و اثبات حکم عدم تمکین زن، نفقه تعلق نمی گیرد.

آیا به زن ناشزه مهریه تعلق می گیرد؟

درباره عدم تمکین و مهریه باید بگوییم مهریه زن در صورت عدم تمکین به وی تعلق می گیرد. همچنین مرد علاوه بر مهریه، باید اقدام به پرداخت اجرت المثل نیز نماید.

در صورت ناشزه بودن زوجه، اگر زن درخواست طلاق کند و در شرایط ضمن عقد خود به حق طلاق اشاره نموده باشد، زن ناشزه حق طلاق دارد.

البته از آنجاییکه مهریه عندالمطالبه است، زن می تواند عدم تمکین مرد را به بعد از پرداخت مهریه موکول نماید. این بدین معنی است که عدم تمکین زن و مهریه ربطی به هم ندارند و حتی در مبلغ مهریه تغییر ایجاد نمی شود.

پس از ارائه دادخواست عدم تمکین زوجه، دادگاه دادخواست تمکین را بررسی می نماید. پس از آن، دادگاه زن را ملزم به اجرای حق تمکین می نماید.  در صورت وجود موانع مشروع، زن می تواند به دادخواست تمکین زوجه از سوی مرد شکایت نموده و درخواست تجدید نظر بدهد.

طبق قانون عدم تمکین، حکم زنی که تمکین نمی کند از سوی دادگاه باید صادر شود و مجازات عدم تمکین زن در واقع اعطای پاره ای حقوق شامل موارد زیر به مرد است:

حضانت فرزند

  • بنابر حکم عدم تمکین، نفقه به زن ناشزه تعلق نمی گیرد.
  • دادگاه می تواند برای مرد اجازه به همسری گرفتن زن دوم را صادر نماید.
  • مرد می تواند زن را طلاق دهد.

تفاوت خیانت و عدم تمکین

زن ناشزه الزاماً خیانت کار نیست. این امر در قوانین و مجازات مربوط به این دو حکم هم مشهود است. در صورت خیانت زن به شوهر، شوهر می تواند زن را طلاق دهد و این دو برای همیشه به یکدیگر نامحرم شده و امکان ازدواج مجدد بین آنها وجود ندارد. اصل پرداخت مهریه در صورت خیانت زن به مرد ساقط نمی شود. اما در بسیاری از موارد مردان شرط بخشش مهریه از طرف زن را در قبال اثبات زنا، که به ۴ شاهد نیاز دارد و منجر به آبروریزی زن می شود، قرار می دهند.

در صورت بروز مشکل در زمینه دعاوی مربوط به تمکین و نشوز در روابط زوجین می توانید از مشاوره حقوقی وکیل خانواده مورد اطمینان خود در موسسه حقوقی پندار از طریق ارسال فرم درخواست مشاوره یا تماس تلفنی بهره مند شوید.

سوالات متداول

زن در چه صورتی ناشزه محسوب می شود؟

عدم تمکین زن و به عبارتی نشوز زن، حق دریافت نفقه را از وی سلب نموده و مرد می تواند با استناد به نشوز زن، اقدام به طلاق وی نماید. از آنجایی که این دعوی، ادعایی است که توسط مرد مطرح می شود، در نتیجه وی باید مدارک و ادله کافی را جهت اثبات نشوز زن جمع آوری نماید. مصادیق نشوز زن بنا به روایات ائمه و قوانین جمهوری اسلامی ایران مشخص است. ادامه مطلب

حکم زن ناشزه چیست؟

زن و مرد نسبت به یکدیگر وظایفی در رابطه زناشویی دارند. در صورتی که هر یک نسبت به وظایف خود کوتاهی کنند، طرف مقابل حق دارد تا نسبت به احقاق خود اقدام نماید. در صورتی که زن از همسر خود تمکین نکرده و به وظایف خود در روابط زناشویی عمل نکند، دچار نشوز شده و حکم زن ناشزه به وی تعلق می گیرد. نفقه در ازای تمکین به زن تعلق می گیرد. بنابراین در صورت نشوز زن، مرد می تواند نفقه وی را پرداخت نکند. البته موارد استثنایی برای دریافت نفقه بدون تمکین وجود دارد. ادامه مطلب

کدام مسافرت بدون اذن شوهر نشوز نیست؟

تمکین زن از شوهر به دو صورت است. در تمکین خاص، زن وظیفه برقراری رابطه زناشویی با مرد را دارد و در تمکین عام، زن وظیفه اطاعت از شوهر در امور عادی زندگی را بر عهده دارد. یکی از مواردی که زن برای انجام آن به اذن شوهر نیاز دارد، مسافرت است. به صورت کلی زوجه باید برای خروج از منزل اجازه شوهر را داشته باشد. در موارد معدودی، زن می تواند حتی در صورت عدم موافقت همسر خود از منزل خارج شده و مسافرت نماید. ادامه مطلب

نشوز مرد به چه صورت است؟

هرچند در اصطلاحات حقوقی، نشوز و عدم تمکین بیشتر در مورد زنان به کار گرفته می شود، اما همانطور که عدم رعایت وظایف توسط زن ناپسند است، این امر توسط مرد نیز قابل قبول نیست و چنین مردی، مرد ناشز خوانده می شود. به طور کلی در صورتی که مرد هم خوابگی با همسر خود را ترک نموده و نفقه وی را نپردازد، دچار نشوز شده است. هرچند شرایط و احکام مقابله با نشوز مرد با نشوز زن متفاوت است و با توجه به خصوصیات رفتاری و روحی زن و مرد، شرایط متفاوتی برای آنها در قرآن و قانون عنوان شده است. ادامه مطلب

زن در چه صورتی مجاز به عدم تمکین از شوهر است؟

به محض جاری شدن صیغه عقد، زن و شوهر دارای وظایف و تکالیفی نسبت به یکدیگر می شوند. به انجام این وظایف، تمکین می گویند. تمکین زن از شوهر به دو صورت است: تمکین عام که به منزله اطاعت زن از شوهر در مسائل روزمره و تمکین خاص که در واقع همان انجام وظایف زناشویی توسط زن است. قانون مقرر کرده است که مرد باید در صورت تمکین زن، به وی نفقه پرداخت نماید. اما مواردی نیز تعیین شده است که زن می تواند بدون تمکین از شوهر، نفقه خود را دریافت نماید. ادامه مطلب

آیا تنبیه بدنی زن در صورت نشوز جایز است؟

زوجه وظیفه دارد در قبال دریافت نفقه از همسر خود تمکین نماید. در صورتی که زوجه در نشوز خود اصرار ورزد، مرد می تواند قبل از اقدام به طلاق، اقدام به اصلاح وی نماید که البته این اصلاح باید از روش های صحیح خود انجام شود. قانون تنبیه بدنی را برای زن ناشزه، در صورتی که منجر به رسیدن آسیب جسمانی به وی شود جایز نشمرده است و از زوجین خواسته است تا اختلافات خود را به صورت مصالحه آمیز حل نمایند. ادامه مطلب

آیا انتخاب مسکن علیحده از سوی زن نشوز است؟

یکی از موارد نفقه، تأمین مسکن مناسب شأن و شرایط اجتماعی زن برای وی است. همچنین، از اصلی ترین موارد تحقق تمکین این است که زن در منزلی که شوهر تهیه می کند سکونت داشته باشد. مرد باید منزلی مستقل و مناسب برای زندگی مشترک با زوجه تهیه نماید. اما این سوال پیش می آید که در صورت مناسب یا مستقل نبودن منزل، زن می تواند در مسکن جداگانه ای زندگی کند؟ و در این صورت آیا وی موظف به تمکین مرد است؟ ادامه مطلب

آیا امکان ابطال حکم نشوز وجود دارد؟

همانطور که می دانیم زن وظیفه دارد در طول زندگی مشترک از همسر خود تمکین نماید و از وی در امور جاری زندگی و مسائل زناشویی اطاعت کند. در صورت عدم تمکین زن، مرد می تواند با مراجعه به دادگاه درخواست صدور گواهی الزام به تمکین را ارائه نماید. در صورت صدور این گواهی و استمرار زن در نشوز، مرد حق دارد پرداخت نفقه را از وی سلب نماید. در صورتی که پس از صدور حکم نشوز زن، زن اقدام به تمکین نماید، می تواند با مراجعه به دادگاه حکم نشوز خود را باطل نماید. ادامه مطلب

آیا عدم پرداخت نفقه برای رد دعوی نشوز کافیست؟

زن و شوهر پس از ازدواج و شروع زندگی مشترک، باید نسبت به وظایف خود و حقوق طرف مقابل متعهد باشند. مرد وظیفه دارد در صورت تمکین زن نفقه وی، شامل هزینه اموز روزمره زندگی نظیر هزینه خورد و خوراک، لباس، مسکن، تحصیل، سلامت و … را پرداخت نماید. اما در صورتی که زن از شوهر خود تمکین نکند، مرد وظیفه ای برای پرداخت نفقه ندارد. ادامه مطلب

آیا به زن ناشزه مهریه تعلق می گیرد؟

زن در زندگی مشترک دارای برخی حقوق مادی و معنوی است. از حقوق مادی زن می توان به مهریه، نفقه و اجرت المثل اشاره نمود. برخی از این حقوق، مثل مهریه، به مجرد جاری شدن صیغه عقد بر زن واجب می شود. اما مواردی مثل نفقه و اجرت المثل در صورت شروع زندگی مشترک زوجین باید از طرف مرد پرداخت شود. همچنین تمکین زن از شوهر نیز جزو وظایفی است که در صورت زندگی زوجین در منزل مشترک بر ذمه زن است. ادامه مطلب

تمکین در دوران عقد پیش از ازدواج چگونه است؟

دوران عقد اصطلاحاً به دورانی گفته می شود که دختر و پسر از لحاظ شرعی به عقد یکدیگر در آمده اند اما هنوز مقدمات زندگی مشترک برای آنها فراهم نشده است بنابراین در منزل مشترک زندگی نمی کنند. تمکین در واقع اطاعت زن از شوهر در مسائل روتین زندگی و روابط زناشویی است. تمکین در روابط زناشویی را تمکین خاص می نامند. بدیهی است در دوران عقد، به دلیل دوری زن و شوهر از یکدیگر، امکان تمکین خاص وجود ندارد. همچنین برای تمکین عام نیز شرایط خاصی وجود دارد. ادامه مطلب

آیا برای اثبات نشوز زن نیاز به شاهد است؟

برخی از دعاوی خانوادگی به صورتی است که برای اثبات آن قانون وجود شاهدین عادل و عاقل را لازم دانسته است که از جمله آن می توان به خیانت و زنا اشاره کرد. در صورت اثبات نشوز زن، یعنی عدم تمکین وی از شوهر به صورت عام و خاص، مرد حق دارد نفقه زن را پرداخت نکند. به همین در بسیاری از دعاوی، مرد به دنبال راه هایی برای اثبات نشوز زن و عدم پرداخت نفقه است. ادامه مطلب

مدارک لازم برای اثبات نشوز زن چیست؟

تمکین زن از شوهر به دو صورت است. تمکین عام که پیروی زن از شوهر در مسائل دخیل در زندگی خانوادگی زوجین است و تمکین خاص که صرفاً به تأمین نیازهای زناشویی زوجین اشاره دارد. در صورت عدم تمکین زوجه از همسر خود در هر یک از این موارد، وی دچار نشوز شده و حکم ناشزه برای وی صادر میشود. برای صدور حکم نشوز زن و تبرئه مرد از پرداخت نفقه به وی، ابتدا باید نشوز زن با مدارک لازم در دادگاه ثابت شود. ادامه مطلب

آیا به زن ناشزه حق حضانت تعلق می گیرد؟

زن و شوهر پس از طلاق، باید تکلیف برخی موارد مشترک را روشن نمایند. یکی از این موارد حضانت یا سرپرستی طفل مشترک است. در برخی موارد، زن و شوهر به دلیل نشوز زن، یعنی عدم تبعیت وی از شوهر از یکدیگر جدا می شوند. در صورت نشوز زن، مرد می تواند اقدام به درخواست صدور گواهی الزام به تمکین نموده، نفقه زن را قطع نماید و یا وی را طلاق دهد. در واگذاری حضانت فرزند به هر یک از والدین نیز قانون مواردی را در نظر گرفته است که باید رعایت شود. ادامه مطلب

برچسب‌ها,
تمکین و نشوز در روابط بین زوجین
راه آسان تر برای ارتباط با ما